Nel Kars nu 50 Jaar bij het Toneel

50-jaar-toneel


Nel Kars en haar 50-jarig toneeljubileum.


In het jaar 1960 zaten in de eindexamenklas van de Amsterdamse Toneelschool alleen jongens, op één meisje na. Zoals toen gebruikelijk werd aan het eind van het schooljaar voorstellingen gegeven, waarin de afgestudeerde acteurs konden laten zien wat ze vermochten. De later fameuze Guido de Moor, Jacques Commandeur, Willem Nijholt, Jules Hamel en Henk van Efferen moesten allemaal een scène spelen waarin ze hun talent en speltechnische verworvenheden konden demonstreren. Voor het weerwerk konden ze over maar één tegenspeler beschikken: het meisje en zij heette: Nel Kars. Vele keren speelde de aankomende actrice een andere rol, die elke keer verbluffend overtuigend uitpakte. Zelfs zo dat de aimabele directeur van de academie, Willy Pos, opmerkte: ooit moet een schrijver voor Nel maar eens iets bedenken waarin ze kan 'jongejannen'. De curieuze term 'jongejannen' was ontleend aan het stuk 'Brand in de Jongejan' dat Herman Heijermans in 1903 schreef op verzoek van acteur Henri de Vries. Het betrof een detective-achtige eenakter waarin de Vries achter elkaar zeven types of karakters neerzette en die enorm populair werd. De acteur maakte met het monologenstuk dermate furore dat hij er zelfs in Engeland en Amerika mee op tournee kon. Sindsdien was de term 'jongejannen' een begrip bij toneelmakers. Na vele en diverse omwegen in toneelland, beitelde Nel Kars voor zichzelf een carrière uit als solo-actrice. Voor een significant deel van het Nederlandse publiek groeide ze metterjaren, door volharding en hoge kwaliteit, uit tot een icoon van het genre. Wat o.m. haar reputatie versterkte was het opmerkelijke feit dat solo bij haar een dubbele betekenis heeft. Zoals alom bekend deed en doet Kars, behalve tekst en regie, alles alleen, ontwerpt ze zelf haar kostuums en decor en komen aan haar voorstellingen noch een technicus, noch een grimeur of kleedster te pas. De interesse in haar bijzondere verrichtingen nam overweldigend toe, nadat ze in zee was gegaan met toneelschrijver Ton Vorstenbosch. Hun eerste product: een portret van de tragische koningin Sophie, de eerste vrouw van koning Willem I, werd meteen een daverend succes. Toen, eind jaren tachtig vorige eeuw, werd ons koningshuis niet of nauwelijks gebruikt als onderwerp voor drama. Met hun onderwerpkeuze voor een Oranjevorstin zetten Kars/Vorstenbosch, zo mag achteraf gesteld, een nieuwe trend in. Op het ogenblik vliegen stukken en televisieseries over de Oranjes ons om de oren, maar nog tot in de jaren negentig bleven toneelschrijvers en -makers huiverig om dit historisch materiaal te benutten. Dat was ook nog het geval toen 'De Russische Oranje' uitkwam, een solo over de Romanow-echtgenote van koning Willem II. Een nog groter succes dan Sophie. Daarna volgden 'Prinses Marianne', over de jongste dochter van koning Willem I, een ware schandaalprinses, en 'Koningin Emma', over de moeder van Nederlands eerste regerende vorstin, Wilhelmina. Met deze stukken en door haar, telkens weer overtuigende acteursprestaties, verwierf Nel Kars zich een unieke positie binnen de Nederlandse theaterwereld. Daarnaast groeide ze uit tot een mascotte van de adel, werd geliefd bij zowel plattelands- als zakenvrouwen en verwierf zich onverwacht een bijzondere fan: wijlen prinses Juliana. Opmerkelijk genoeg kon dit gebeuren zonder dat haar repertoire gekenmerkt wordt door kritiekloos dwepen met royalty. Integendeel, altijd is er een onderliggende ironie te bespeuren, maar wel één waarbij het personage en haar lotgevallen, in al zijn existentiële aspecten voorop staat. Hoogstwaarschijnlijk is dat de reden voor de grote waardering voor de benadering van Kars/Vorstenbosch. Inmiddels zijn er vijftig jaar Nel Kars aan het toneel verstreken. Een jubileum dus, dat gepaard gaat niet alleen met het feestelijk vieren van een unieke loopbaan binnen de theater professie, maar ook met een nieuwe productie. Alle voorbije decennia is de bovengenoemde opmerking van toneelschool directeur Pos: Nel moet 'jongejannen', de actrice als bijna een opdracht door het hoofd blijven spoken. Al in haar vorige solo's traden, naast de hoofdpersoon, één soms twee bijfiguren op, uiteraard ook door haarzelf vertolkt. Een kamenier, een Veluwse boerin, een hofdame een diacones, gaven in een scène eigen commentaar op de handeling èn zorgden voor een komische noot. Dit principe leek een welkome afwisseling met tot nog toe de stukken waarin leven en lot van één karakter centraal stond. In een tekst van opnieuw Ton Vorstenbosch en in regie van René Retel, treedt Nel Kars, al 'jongejannend' aan in de gedaante van zes verschillende personages. Allemaal zijn ze met elkaar verbonden omdat ze zich in dezelfde situatie bevinden, op hetzelfde tijdstip en dezelfde plaats. Namelijk een feestavond op Paleis Noordeinde in 1927, ter gelegenheid van de 18e verjaardag van toen nog kroonprinses Juliana. Wat zich die avond afspeelt en hoe dat via zes verschillende invalshoeken wordt geopenbaard, kunt u zien op en na de première van. 'Buigen voor Oranje'.

Using Joomla!

With Joomla! You can create anything from a simple personal website to a complex ecommerce or social site with millions of visitors.

This section of the sample data provides you with a brief introduction to Joomla! concepts and reference material to help you understand how Joomla! works.

When you not longer need the sample data, you can can simply unpublish the sample data category found within each extension in the site administrator or you may completely delete each item and all of the categories.